https://aaj.semnan.ac.ir/ هنرهای کاربردی fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://aaj.semnan.ac.ir/article_10180.html فلزکاری یکی از مهم ترین دستاوردهای هنری دوره صفوی بوده ­است که تغییر مذهب رسمی کشور به مذهب شیعه، تلاش برای ایجاد حکومت ملی، رویکرد شاهان صفوی در راستای گسترش روابط با اروپا و کوچ ارامنه به ایران تأثیرات زیادی بر آثار خلق شده این دوره گذاشته ­­است، به­ طوری­ که این اتفاقات بر آثار خلق شده فلزی قابل­ مشاهده هستند. یکی از مهم ­ترین آثار فلزی این دوره شمعدان ­ها هستند، که از منظر فرم و تزیین از شهرت قابل ­توجهی در حوزه هنرهای اسلامی برخوردارند. شمعدان­ های این دوره غالباً به شکل استوانه با پایه عریض و لبه بالایی دارای انحنا به سمت خارج بودند که هیچ شباهتی با شمعدان­ های دوره­ های قبل ندارند. این شمعدان­ های استوان ه­ای شکل از آلیاژ برنج ساخته شده بودند و نقوش متفاوتی با نقوش رایج بر شمعدان­ های پیشین داشتند. پرسش اصلی این پژوهش عبارت است از: این شمعدان­ ها دارای چه شاخصه­ های فرمی، تزیینی و محتوایی هستند؟ هدف این پژوهش، معرفی، بررسی و تحلیل فرمی و محتوایی 5 شمعدان صفوی محفوظ در موزه متروپولیتن از منظر زیباشناختی است. تحقیق پیش­رو از منظر هدف، کاربردی و از منظر روش تحقیق، از نوع توصیفی- تحلیلی است. شیوه گردآوری اطلاعات نیز به ­صورت اسنادی و جست­ وجو در موزه­ متروپولیتن است که 5 نمونه به صورت انتخابیِ هدفمند گزینش شده ­اند و مورد بررسی قرار گرفته ­اند. تجزیه و تحلیل داده ­ها به روش کیفی انجام شده ­است. نتایج نشان می­ دهد مضامین تزیینی از نوع کتیبه­ نگاری اشعار فارسی به همراه نقوش گیاهی که در یک مورد از نقوش حیوانی شیر، پلنگ، روباه، بز کوهی و خرگوش بهره جسته ­­است. https://aaj.semnan.ac.ir/article_8281.html ارزیابی در فرایند برنامه‌ریزی شهری گام و مرحله‌ای بسیار مؤثر در میزان تحقق‌پذیری برنامه‌ها می‌باشد. روش‌ های مختلف ارزیابی، در مراحل پیش، حین و پس از اجرا در طرح‌های توسعه شهری مورداستفاده قرار می‌گیرند. علی‌رغم سابقه طولانی تهیه و اجرای طرح‌های توسعه شهری نظیر طرح‌های تفصیلی، ارزیابی میزان تحقق‌پذیری و موفقیت این‌گونه طرح‌ها به‌ندرت انجام‌ شده است. این مسئله درنهایت منجر به شکاف بین برنامه‌ریزی و اجرا می‌گردد. بنابر این، برای نیل به یک برنامه‌ریزی پویا، مستمر، منعطف و مبتنی بر واقعیات، ارزیابی طرح‌های تفصیلی گامی است ضروری که نمی‌توان اهمیت آن را نادیده گرفت. از این ‌رو هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان تحقق‌پذیری طرح‌ تفصیلی 10 تهران با استفاده از روش ارزیابی طرح-فرایند-نتایج، می‌باشد. این روش سه نوع مختلف از ارزیابی طرح، ارزیابی فرآیند و ارزیابی نتایج را ادغام می‌کند و به‌طور عمده در ارزیابی‌های حین اجرا و پس از اجرا مورداستفاده قرار می‌گیرد. معیارهای مورداستفاده در این رویکرد مؤلفه‌هایی چون مشارکت در اجرای طرح، هدایت (جهت توسعه شهری)، تعهد منابع مالی و انسانی (مربوط به حین اجرا)، انسجام درونی و ارتباط (مربوط به قبل از اجرا) می‌باشند که هر یک از این معیارها، به‌منظور سنجش، خود به زیر معیارهای متعددی طبقه‌بندی می‌گردند. نتایج حاصل از ارزیابی طرح تفصیلی منطقه 10 تهران، نشان‌دهنده ضعف طرح در اکثر معیارهای مورد ارزیابی است؛ در این میان، معیار انسجام درونی و زیر معیارهای مرتبط با آن، با امتیاز 0.44 از مجموع یک امتیاز، وضعیت بهتری را نسبت به دیگر معیارها دارا می‌باشند. از سوی دیگر معیار مشارکت در طی اجرای طرح و تعهد منابع مالی و انسانی به ترتیب با امتیازهای 0.052 و 0.087 نامناسب‌ترین وضعیت را دارند که این امر نشان‌دهنده مشکلات شهرداری در خصوص تأمین منابع انسانی و عدم وجود سازمان‌دهی مناسب جهت اجرای طرح و نیز نبود ثبات در بخش درآمد و هزینه‌ها، به‌منظور انجام برنامه‌های اجرایی می‌باشد. https://aaj.semnan.ac.ir/article_9051.html میراث راه‌آهن سراسری به‌عنوان نماد تاریخ فناوری و توسعه مدرن ایران به دلیل پیچیدگی و تمایز با سایر آثار ثبتی در فهرست میراث جهانی کشور متفاوت است. با توجه به فعالیت و پویایی راه‌آهن و لزوم توسعه در این صنعت بر پایه نیازهای روز و چشم‌اندازهای آینده، برای حفاظت و مدیریت به چارچوبی متمایز و قاعده‌مند نیازمند است. عدم شناخت از مفاهیم، ارزش ها، قوانین و رویکردهای تخصصی در فرایند حفاظت (ثبت، طبقه بندی و اولویت‌بندی مداخله) از جمله چالشهای میراث راه‌آهن در ایران محسوب می شود. ارائه الگویی کاربردی و تعمیم‌پذیر در سطح ملی نقش کلیدی در بهبود شرایط این مقوله میراثی ایفا نموده و به ارتقای جایگاه میراث راه آهن و مقوله میراث صنعتی و مدرن در فضای فرهنگی –اجتماعی جامعه نقش آفرینی می نماید . هدف این پژوهش بررسی تجارب از خلال اسناد، قوانین، سیاست‌ها و رویکرد کشورهایی بوده که به‌نوعی در احداث راه‌آهن سراسری ایران تأثیرگذار بوده‌اند تا باتوجه‌به یافته‌ها، زمینه دستیابی به سازوکار مدیریتی و ارائه سیستم متناسب برای ارتقای حفاظت و سیاست‌های حمایتی از میراث راه‌آهن کشور فراهم گردد. در این راستا با مطالعه اسنادی به روش کیفی و رویکرد توصیفی- تحلیلی، از تجارب این کشورها، داده‌ها جمع‌آوری‌شده و پس از پیاده‌سازی به شکل استقرایی و تفسیری همراه با واکاوی مقوله‌هایی همچون رویکرد مفهومی، رویکرد مدیریتی، مشارکت اجتماعی و جایگاه ساختار سیاسی در قبال میراث راه‌آهن مورد تحلیل قرار گرفتند که در نتیجه پیشنهاد تلفیق دو شیوه مواجهه کشور انگلستان و ژاپن به عنوان روش های کارآمدتر در قیاس با سایر موارد برای میراث راه‌آهن سراسری ایران توصیه گردید. https://aaj.semnan.ac.ir/article_9423.html هنرمندان بسیاری درطول تاریخ سعی‌کرده‌اند تا خلاقیت‌های هنری خود را در قوالب گوناگون هنری، در مکانها و زمانهای خاصی به ظهور رسانده‌ و در پرتو این هنرآفرینی، باورهای دینی و اعتقادی خود را به نمایش بگذارند. حرم مطهر رضوی نیز به عنوان مجموعه‌ای بی‌بدیل از تجمع هنرها به عنوان یک مکان مذهبی، نشان از هنر و ارادت ایرانیان و به ویژه هنرمندان‌مسلمان نسبت به حضرت‌رضا(ع) دارد. هنرمندان پر‌شماری در ادوار مختلف تاریخی، در این مکان مقدس به فعالیت پرداخته و با هنر خود، بناها و آثار هنری مختلفی را خلق نموده و به این شکل سهم بسزایی در افزون‌شدن معنویت، زیبایی و ارتباط انسان با این مکان معنوی داشته‌اند. هدف از انجام این مقاله شناسایی انواع رشته‌های هنری و هنرمندانی است که به نوعی در تزیین و شکل‌گیری هنر و معماری حرم‌‌مطهر-رضوی از ابتدا تا پایان دوره‌پهلوی ایفای نقش نموده‌اند. بنابراین سوالات زیر، حول هدف مقاله سامان یافته است: 1- وضعیت آثار هنری به جای مانده در حرم بر حسب رشته-هنرمند چگونه است؟ 2- بیشینه و کمینه آثار به جای مانده در حرم مطهر، متعلق به کدام دوره تاریخی است؟ روش پژوهش، تحلیل‌محتوای‌کمی است که به دو شیوه مطالعه محتوای اسناد تاریخی و مرتبط با موضوع حرم و همچنین مطالعه آثار به جای مانده از هنرمندان، انجام گرفته است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه هنرمندانی است که آثاری از آنها در بازه زمانی مورد مطالعه در حرم برجای مانده‌است. یافته‌های پژوهش از شناسایی160 هنرمند در 18 رشته هنری که در طول تاریخ برای حرم-مطهر به خلق آثار هنری پرداخته‌اند حکایت دارد. رشته هنری خطاطی و کتیبه نویسی بیشترین تعداد هنرمند را به خود اختصاص‌داده، در مقابل رشته‌هنری کاربندی دارای کمترین هنرمند و کمترین اثر به جای مانده‌است. دوره قاجاریه پرکارترین دوره تاریخی به لحاظ خلق آثار هنری در حرم به شمار می‌رود. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10016.html رحل، یک شیء چوبی است که برای نگهداری قرآن و احترام به کلام خدا از گذشته تا کنون مورد استفاده بوده است. از این شیء برای ارزشمند کردن کلام خدا بهره برده، در ادوار تاریخی به هنرهای معرق، منبت، خاتم و نقاشی مزین و فرم‌های متنوع به خصوص در پایه‌ها، بر زیبایی آن افزوده است. در تزیینات رحل، انواع نقوش گیاهی، حیوانی، هندسی استفاده شده و برخی نیز به کتیبه آراسته شده‌اند. تمامی نقوش مورد استفاده در تزیینات رحل توسط هنرمندان برگرفته از باورها، اعتقادات و فرهنگ ایرانی بوده است. تبار شناسی رحل و سیر تحول آن هدف نوشتار حاضر است و در پی پاسخ بدین سوال است که پیشینه رحل چیست و وجه تسمیه آن کدام است؟ روش تحقیق از نوع کیفی و به لحاظ هدف، بنیادی بوده، ماهیتی توصیفی _ تحلیلی داشته و جمع‌ آوری اطلاعات به روش اسنادی است. یافته‌ها نشان می‌ دهد با توجه به تلاوت قرآن و آموزش آن در مکتب‌خانه‌ها و کتابخانه‌ها نیاز به شیء سبک و قابل حمل احساس شد. ایرانیان مسلمان این نیاز را با ساخت رحل برطرف کردند که با توجه به تغییر در طرز نشستن برای گرفتن و قرائت قرآن، تا حدی از خستگی گردن و کمر کاسته می‌شد. با گذشت زمان رحل‌ها فرم و نقوش متنوعی پیدا کردند. فرم رحل از روبرو به شکل X و از طرفین به صورت مربع یا مستطیل است. پایه رحل با فرم‌ هایی همچون ترنجی، محرابی، هلال، نیم دایره و با توجه به سلیقه سازنده یا سفارش‌ دهنده به فرم دلخواه درآمده است. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10096.html در گذشته، محصولات تولید شده برای زندگی روزمره کاربران، بازتاب‌دهنده ارزش‌های فرهنگی و شیوه‌های زیست فرهنگی جوامع محلی ‏بودند. فرم، جنس، نقش‌مایه‌ها و حتی نحوه استفاده از یک محصول، ریشه در زمینه‌های تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی خاص داشت و به ‏نوعی، روایت‌گر هویت جمعی و حافظه فرهنگی جامعه به‌شمار می‌آمد. اما، در عصر حاضر در نتیجه جهانی‌سازی و روش‌های تولید انبوه ‏محصولات، همگن‌سازی زبان بصری در طراحی فرم و عملکرد محصولات مشاهده می‌شود. یکی از راهکارهای احیای تنوع بصری و هویت ‏فرهنگی در طراحی محصولات، بهره‌گیری از میراث فرهنگی ناملموس است. این پژوهش با هدف بررسی اهمیت انتقال ارزش‌های میراث ‏فرهنگی ناملموس ایران به طراحی محصولات صنعتی معاصر و تبیین جایگاه طراحی فرهنگ‌محور انجام شده است. با توجه به غنای ‏تاریخی و فرهنگی ایران، بررسی این موضوع می‌تواند زمینه‌ای برای ارائه راهکارهای مؤثر در پیوند میان سنت و نوآوری در طراحی صنعتی ‏فراهم کند. مطالعه حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و از طریق مرور مفهومی نظام‌مند بر مبنای تحلیل مضمون، به بررسی منابع علمی ‏معتبر پرداخته است. یافته‌های مطالعه حاکی از آن است که محصولات مبتنی بر فرهنگ می‌توانند ارزش‌های نهفته در میراث فرهنگی ‏ناملموس را به کاربران آن محصول منتقل کنند. از دیگرسو، ادغام فرهنگ به زندگی روزمره کاربران از طریق استفاده از محصول فرهنگ ‏محور، بهترین راه برای گسترش یک فرهنگ منحصربه‌فرد است. نتایج پژوهش به این نکته اشاره دارند که در سال‌های اخیر، توجه به انتقال ‏ارزش‌ها و ویژگی‌های فرهنگی به طراحی محصولات صنعتی در ایران رو به افزایش بوده است. با این حال، فقدان مدلی نظام‌مند برای ‏شناسایی، تفسیر و انتقال این ارزش‌ها به طراحی محصولات ایرانی موضوعی است که برای طراحان این حوزه ایجاد چالش نموده‌است. . ‏بنابراین، لازم است رویکردی تفسیری و روشمند به طراحان معرفی گردد که متناسب با زمینه فرهنگی ایرانی کاربران و پاسخ‌گوی فرایند ‏طراحی برای طراحان ایرانی باشد.‏ https://aaj.semnan.ac.ir/article_10136.html دوران قاجار را می‌توان آخرین دوره بهره‌گیری از مضامین ادبی و مذهبی برای تزیین سطوح کاشی‌ دانست. بخشی از دیواره جنوب‌غربی کاخ گلستان با مضمون بزم به‌شیوه کاشی هفت‌رنگ تزیین‌ شده است. این صحنه هم‌چون برخی آثار عصر صفوی، در فضایی باز و با حضور نوازندگان و خدمتکاران اجرا شده، با این تفاوت که در گوشه‌ای از آن، صحنه مجازات فردی دیده‌ می‌شود که احتمالاً بازتاب یکی از رویدادهای مهم دوران قاجار است. بزم ریشه در تمدن‌های بین‌النهرینی دارد، در عین‌‌ حال آثار متعددی با این مضمون از دوران ساسانیان تا عصر قاجار، به‌ جا‌ مانده است. اجرای صحنه بزم در کنار مجالس شکار و هم‌چنین قرارگیری آن‌ها در بخشی از کاخ که به میدان ارگ و بازار منتهی می‌شده، نشان‌دهنده آن است که این تصاویر فراتر از یک نقش تزیینی صرف بوده و احتمالاً حامل پیامی نمادین بوده‌اند که نیازمند بررسی است. هدف اصلی پژوهش، علاوه‌ بر معرفی مجلس «بزم» در‌ کاشی‌نگاره دیواره جنوبی حیاط کاخ گلستان، تحلیل این اثر بر اساس اسناد و منابع تاریخی به‌ منظور کشف ارزش‌های نمادین پنهان آن است. سوال اصلی پژوهش این است، مجلس «بزم» در‌ کاشی‌نگاره دیواره جنوب‌غربی حیاط کاخ گلستان چه ویژگی‌هایی داشته و حامل چه ارزش‌های نمادینی است؟ این پژوهش به روش مطالعه اسنادی و میدانی و براساس رویکرد آیکونولوژی اروین پانوفسکی، در سه مرحله توصیف، تحلیل و تفسیر، خوانشی جدید از مضمون کهن بزم در هنرهای تزیینی عصر قاجار ارائه می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان‌ می‌دهد، مجالس بزم ریشه در فرهنگ و سنت‌های ایران پیش از اسلام داشته و اغلب در کنار صحنه‌های رزم یا شکار اجرا می‌شود. کاشی‌نگاره دیواره جنوب‌غربی کاخ گلستان بر اساس تفسیر آیکونولوژی، روایت‌گر مجلس بزم «جعفرقلی‌خان قاجار و لوطی صالح» است که پس از برگزاری، آقامحمدخان قاجار از آن به‌عنوان بهانه‌ای برای مجازات شدید هر دو نفر استفاده‌ کرد. براساس اسناد تاریخی، باتوجه به جایگاه و قدرت جعفرقلی‌خان، مرگ او، نقشی تعیین‌کننده‌ در تثبیت حکومت فتح‌علی‌شاه بر ایران داشت. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10359.html تحولات فرهنگی، اجتماعی و فناورانه دهه‌های اخیر، آینده موسیقی ایران را با پیچیدگی‌ها و عدم‌قطعیت‌های روزافزونی مواجه کرده است. این تغییرات، بسیاری از مفاهیم و فرضیات سنتی در مورد مخاطب، محتوا، سبک و ساختار موسیقی را به چالش کشیده‌اند. سیاست‌گذاران و فعالان فرهنگی با چالش‌های جدیدی مواجه‌اند که می‌تواند به‌طور قابل توجهی جهت‌گیری‌ها و الگوهای موجود را تغییر دهد. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل پیشران‌ها و عدم‌قطعیت‌های راهبردی مؤثر بر آینده موسیقی ایران در افق ۱۴۱۴ است. این مطالعه با رویکردی کیفی و با استفاده از روش تحلیل ساختاری انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و مصاحبه‌های عمیق با خبرگان جمع‌آوری شده‌اند. جامعه آماری شامل متخصصان آینده‌پژوهی، پژوهشگران موسیقی، جامعه‌شناسان فرهنگ و فعالان باسابقه موسیقی بوده است. در این پژوهش، ۱۵ عامل کلیدی مؤثر بر آینده موسیقی ایران شناسایی شد که با استفاده از ماتریس اثرات متقابل و نرم‌افزار میک‌مک تحلیل شدند. نتایج نشان داد پنج پیشران کلیدی عبارت‌اند از: گسترش فناوری‌های ارتباطی آنلاین و توزیع دیجیتال، رویکرد نهادهای رسمی سیاست‌گذار در حوزه موسیقی، نوآوری در تولید و عرضه محتواهای موسیقی، شفافیت و کارایی فرآیندهای اقتصادی و تغییر ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی. همچنین، عدم‌قطعیت‌های استراتژیک شامل تغییرات در سیاست‌های دولتی، تحولات تکنولوژیکی مانند هوش مصنوعی و واقعیت مجازی، تغییرات در ترجیحات فرهنگی نسل‌های آینده و تهدیدات اقتصادی ناشی از تغییرات جهانی شناسایی شدند. این پژوهش به درک بهتر از چالش‌های پیش‌رو و همچنین پیش‌بینی مسیرهای احتمالی آینده موسیقی ایران کمک می‌کند. نتایج حاصل از این مطالعه می‌تواند به عنوان مبنای تصمیم‌گیری برای سیاست‌گذاران و دست‌اندرکاران موسیقی در راستای مواجهه با تحولات و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10360.html پیشینه اهمیت پوشاک به شکل‌گیری اجتماعات بشری بازمی‌گردد. زمانی که افراد برای حفاظت از خود به پوشیدن لباس گرایش پیدا کردند، به دلیل بافت و ساختار اجتماعی، فرهنگی و موقعیت جغرافیایی، فرم پوشش در بین اقوام و از جمله اقوام بختیاری و قشقایی دچار تغییر و تحولاتی شد. یکی از راه‌های دستیابی به توسعه فرهنگی در دنیای معاصر، توجه به هویت ملی و قومیتی در طراحی و خلق آثار است. در این میان، پوشش افراد هر جامعه یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های مرتبط با هویت است. هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه‌های فرم پوشاک سنتی بانوان بختیاری و سپس تطبیق آن با ویژگی‌های فرم پوشاک سنتی بانوان قشقایی، جهت دستیابی به وجوه اشتراک و افتراق آن‌ها و در نهایت، توسعه دانش نظری در خصوص پوشاک سنتی اقوام ایرانی است. سؤال اصلی این پژوهش عبارت است از: وجوه تشابه و تفاوت در فرم پوشاک سنتی بانوان بختیاری و قشقایی کدام‌اند؟ روش پژوهش، تطبیقی از مجموعه روش‌های کیفی و با ترتیب ساختاری متن به متن است. جمع‌آوری اطلاعات به روش اسنادی و میدانی بوده و جامعه پژوهش شامل تمام اسناد متنی و تصویری است که موضوع پژوهش را پوشش می‌دهند. نمونه‌گیری از این اسناد به صورت هدفمند تا رسیدن به اشباع اطلاعات ادامه یافته است. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که فرم پوشاک بانوان اقوام بختیاری و قشقایی در بخش سرپوش‌ها از لحاظ فرم اجزای سرپوش با هم متفاوت و در بخش تن‌پوش‌ها و پاپوش‌ها از یک فرم و یک الگوی مشابه و منطبق بر هم تبعیت می‌کنند. این ویژگی‌ها نشان‌دهنده تعاملات و تبادلات عمیق فرهنگی در یک حوزه جغرافیایی مشترک بین این دو قوم است. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10361.html آثار هنری موزه حضرت معصومه(س) بیانگر تاریخ و نبوغ هنرمندان ایرانی– اسلامی در رشته‌های مختلف هستند. مجموعه درهای چوبی این موزه شامل دو اثر از دوره صفوی، شش اثر از دوره قاجار و یک صندوق‌قبر صفوی است که با تکنیک‌هایی مانند منبت، خاتم، جووک، گره‌چینی، معرق و کنده‌کاری تزیین شده‌اند. نقوش این آثار عمدتاً برگرفته از طرح‌های ایرانی– اسلامی می‌باشند. ضرورت از انجام این تحقیق معرفی در­های موجود در موزه آستانه قم بوده و نگارندگان لازم دانسته ­اند تا به بررسی تخصصی درهای موجود در موزه آستانه قم از منظر ساختاری فرم، تکنیک و نقوش تزیینی بپردازند. آثاری که بخشی ارزشمند از هنرهای چوبی- مذهبی ایران را در دوره‌های مختلف تاریخی بازنمایی می‌کنند. هدف این تحقیق، معرفی این درها و تحلیل شیوه‌های ساخت و تزیین آن‌ها، شامل تکنیک‌های اجرایی و دسته‌بندی نقوش به‌کار رفته، می‌باشد. سؤال اصلی پژوهش این است که اساس طراحی و به‌کارگیری نقوش و تکنیک‌های استفاده ‌شده بر روی درهای موزه حضرت معصومه(س) چه بوده است. این پژوهش به‌لحاظ ماهیت، بنیادی و از نوع توصیفی‌-‌ تحلیلی است. اطلاعات از طریق مطالعات اسنادی و مشاهدات میدانی گردآوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که تکنیک خاتم، به‌ویژه پس از دوره صفویه، یکی از رایج‌ترین شیوه‌های تزیینی بر درهای آرامگاه‌ها و زیارتگاه‌ها بوده است. تکنیک‌های منبت و کنده‌کاری که سابقه‌ای کهن در هنر چوب ایران دارند، در این آثار حضوری پررنگ دارند. از نظر نقش‌پردازی نیز نقوش هندسی پایه اصلی طراحی را تشکیل داده و پس از آن، نقوش کتیبه‌ای با محتوای دینی و مذهبی سهم عمده‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10413.html باور به موجودات ماورایی و استفاده از طلسم‌های محافظتی در فرهنگ‌های سنتی، به‌ویژه در میان عشایر، از دیرباز نقش مهمی در مدیریت ترس‌ها و تهدیدات داشته است. در این میان، نقشمایه «آل‌باوری» در دست‌بافته‌های عشایر بختیاری به‌عنوان نمادی اعتقادی برای دفع موجود اساطیری «آل» و تهدیدی برای زنان زائو و نوزادان، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. با این حال، پرسش اصلی این است که این نقشمایه چگونه در بستر انسان‌شناسی هنر، کارکردی فراتر از تزیین داشته و چه ارتباطی با نمادهای کهن ایرانی دارد؟ این پژوهش با هدف تحلیل کارکرد اعتقادی نقشمایه آل‌باوری در دست‌بافته‌های بختیاری و ریشه‌یابی تاریخی آن و روش توصیفی- تحلیلی به بررسی جایگاه این نقش در نظام فرهنگی و اجتماعی عشایر با رویکرد هووارد مورفی که هنر را کنشی اجتماعی برای بازتولید هویت فرهنگی و معنوی می‌داند، می‌پردازد. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی، مشاهدات میدانی، و 10 نمونه دست‌بافته (شامل زیرانداز، نمکدان، مفرش و خورجین) گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نقشمایه آل‌باوری، به‌صورت مثلث‌های تک‌شاخ یا دوشاخ، نه‌تنها طلسمی محافظتی در برابر «آل» است، بلکه بخشی از فرهنگ غیرمادی بختیاری‌ها را تشکیل می‌دهد. این نقش در کنار آیین‌هایی بومی مانند استفاده از چاقوی آهنی، ترسیم خط مریم، قرار دادن سیر یا پیاز، پنجه یا موی گرگ در اتاق و بهره‌گیری از دست‌بافته‌های مزین به این نقش‌مایه، امنیت روانی و جسمانی را برای زائوها فراهم می‌کند. از منظر تاریخی، این نقشمایه با نمادهای باروری در هنر ایلامی مرتبط و تحول آن به طلسم محافظتی، نشان‌دهنده انطباق فرهنگی بختیاری‌ها با نیازهای زندگی عشایری است. زنان بافنده با خلق این نقش، نه‌تنها به حفظ هویت قومی کمک می‌کنند، بلکه به‌عنوان کنشگران فرهنگی و اجتماعی، دانش معنوی را به نسل‌های بعد منتقل می‌سازند. این پژوهش بر ضرورت حفظ این دست‌بافته‌ها به‌عنوان میراث فرهنگی تأکید دارد. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10414.html جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل، به‌عنوان یک رخداد مهم و کوتاه مدت، اما پر شدت در تاریخ معاصر، پیامدهای گسترده بر ساختار اجتماعی، روانی و فرهنگی مردم ایران گذاشت. ویرانه‌های به‌جا مانده از این نبرد نه‌تنها بازتاب مادی، بلکه معنوی نیز به‌همراه داشت. در بین این فضاهای ویران، تصاویر ثبت شده توسط عکاسان خبری و مستند، لایه‌های تجربه انسانی از مرگ و فقدان و ناامیدی را آشکار می‌کنند. شاید به‌راحتی نتوان تصور کرد که چنین عکس‌هایی امید را بازنمایی کنند. ارنست بلوخ فیلسوف آلمانی، با مفهوم اتوپیا و ایده اصل امید باور دارد، تاریک ترین لحظات تاریخ با جرقه‌هایی از آینده‌ای بهتر در آگاهی و تخیل انسان باقی می‌گذارد. این جرقه‌ها رؤیاپردازی نیستند و می‌توانند نیروهای بالفعل برای تغییر باشند. عکس‌های ویرانه‌های جنگ به‌مثابه اتوپیا می‌توانند حامل نشانه‌های امید چون جبهه، نووم و ماده، فعال و جهت‌دار باشند و اسناد بصری‌ای را به وجود آورند که در امکان و نه هنوز درک شوند و به‌سوی غایتی بروند که فرش آن را می‌بافد. فرش، اتوپیایی را در ذهن با ترکیب بیان و فرم می‌سازد که حاصل یکی‌شدن ناهماهنگی‌ها و تضادهایی است که ویران خوانده می‌شود و می‌تواند واقعیت را تحقق ‌بخشد. اهمیت این پژوهش بر آن است که با نگاهی فراتر از روایت خشونت و فقدان، بُعدی از تجربه انسانی را آشکار کند که می‌تواند به‌فهم پیچیدگی‌های روانی- فرهنگی جوامع پس از جنگ کمک کند و به این نتیجه می‌رسد در بستر ویرانه‌ها، نشانه‌های امید و بازسازی در سطح بصری و روایی وجود دارد که به‌مثابه ابزاری برای تخیل اجتماعی و برانگیختن آگاهی جمعی عمل می کند و می‌تواند افق‌های جدیدی برای کارکرد هنری و اجتماعی عکاسی بگشاید و در تاریک ترین لحظات، بازنمایی امیدبخشی از واقعیت تجربه انسانی باشد. بدین منظور، داده‌های نظری پژوهش از طریق مطالعه اسنادی و جست‌وجوی اینترنتی گردآوری و به‌همراه عکس‌های انتخاب شده از رسانه‌های مختلف توصیف و تحلیل شده‌اند. https://aaj.semnan.ac.ir/article_10499.html گل‌مهرهای ساسانی یا برچسب‌های گلی مهر شده داده‌هایی هستند که به نامه‌ها یا بسته‌های اداری و بازرگانی پیوست‌ می‌شدند. در این داده‌ها به نام، نشان و رسته کسانی که با گل‌مهرها سر و کار داشتند مانند بازرگانان، کارمندان، مدیران و بسیاری دیگر از جامعه ساسانی برمی‌خوریم. افزون بر این ستایش‌ها، نیایش‌های پهلوی، نمادهای هندسی و دیگر پدیده‌های فرهنگی دوره ساسانی مانند ‍‍‍‍آرایه‌های جانوری و انسانی یا نمادهای دیگر آیین‌ها و مفاهیم معمول آن دوران بر گل مهرها به چشم می‌خورند و روی هم رفته می‌توان گفت پیام‌های آیینی و اسطوره‌ای در آرایه‌ها و نوشته‌های آنها بارزتر از دیگر مفاهیم است مانند برخی آرایه‌های انسانی و بیشتر گونه‌های جانوری در کنار نمادهای آسمانی که بیش از هرچیز یادآور بزرگداشت آنها در فرهنگ دیرپا و پویای ایرانی و سپنتایی آیین مزدیسنا است نه بیش از آن. نگاشته‌های گل‌مهرها نیز با دو نویسه پهلوی کتیبه‌ای و پیوسته یا شکسته است که از دبیره های پرکاربرد آن دوران بوده است. در این نبشته‌ها از نام‌ها و پایگاه‌های شناخته شده اداری این دوره نام برده شده است که با همه سادگی بیانگر ساختار اجتماعی سامان یافته‌ای هستند. با این همه آنچه در این پژوهش آمده رتبه‌های نامبرده شده در گل‌مهرها‌، گوناگونی نام و آرایه افراد، درستی یا نادرستی انتساب نمادها بویژه مونوگرام‌ها، نیم‌تنه‌های انسانی و گونه‌های جانوری به روحانیون در شماری از 50 گل‌مهر بدون شناسنامه باستان‌شناسی گنجینه موزه ملی است. با آنکه بسیاری از این گل‌مهرها فرسوده و آسیب دیده‌اند خوانش آرایه‌ها، نمادها و نبشته‌های پهلوی آنها در بازسازی بافت اجتماعی و هنری پادشاهی ساسانی کمک شایانی به ما خواهند کرد که برای دستیابی به این مهم از روش مطالعات استنادی و مستندنگاری این داده‌ها به همراه خوانش دشوار نبشته‌های پهلوی گل‌مهرهای ساسانی بهره بردیم.